De duurste videoclips van de jaren 80 lieten zien hoe een piepklein televisiescherm de popmuziek binnen enkele jaren compleet op zijn kop zette. Tot aan het begin van dat decennium draaide het ontdekken van nieuwe muziek vooral om het draaien aan de afstemknop van je transistorradio of het zorgvuldig neerleggen van de naald op vers vinyl. Zodra de muziek begon, sloot je je ogen en vormde je in gedachten je eigen beelden bij de stem van de zanger. Met de komst van gespecialiseerde muziektelevisie veranderde dat intieme luisterritueel plotseling in een visueel totaalspektakel. Het was een visuele revolutie van muziektelevisie
Platenmaatschappijen ontdekten al snel dat een opvallend filmpje een grotere hitmaker kon zijn dan wekenlang pluggen bij radiostations. Wat ooit begon als een simpel promotiefilmpje van een bandje op een podium, groeide in sneltreinvaart uit tot volwaardige miniatuurfilms op celluloid. Regisseurs uit Hollywood verhuisden naar de muziekwereld en brachten gigantische cameraploegen, speciale effecten en professionele dansgroepen met zich mee. Binnen een paar jaar schoten de productiebudgetten door het dak, en werd de videoclip net zo belangrijk als het arrangement van het liedje zelf.
De geboorte van 24 uur per dag muziek op je beeldbuis
In de vroege jaren 80 klonk op 1 augustus 1981 in Amerika het startschot voor een compleet nieuw poptijdperk met de veelzeggende clip Video Killed the Radio Star van The Buggles. Het concept was eenvoudig maar gedurfd: vierentwintig uur per dag onafgebroken duurste videoclips uitzenden voor een jong publiek. In Europa keken we geboeid mee via kabeltelevisie en programma’s als Countdown en latere zenders zoals Super Channel en MTV Europe. Het televisietoestel in de huiskamer werd plotseling een venster naar een wereld vol flitsende decors, pastelkleurige pakken en futuristische haarstijlen.
Voor artiesten betekende deze omwenteling dat een goede zangstem alleen niet langer volstond om door te breken. Je moest er herkenbaar uitzien, een uitgesproken stijl durven neerzetten en kunnen bewegen voor de draaiende lenzen. Britse new wave bands zoals Duran Duran begrepen dit spelletje als geen ander en vlogen met jachten en helikopters naar exotische oorden zoals Sri Lanka en Antigua. Muziek werd een visuele droomwereld die naadloos aansloot op de opkomst van de synthesizer en de kleurrijke modetrends van die tijd.
Thriller: het absolute meesterwerk dat alle records brak
Je kunt het over de duurste videoclips van de jaren 80 niet hebben zonder direct te denken aan die donkere bioscoopzaal, het mistige kerkhof en het iconische rode leren jasje van Michael Jackson. Toen regisseur John Landis in 1983 de veertien minuten durende kortfilm voor Thriller maakte, verklaarde de platenbaas van Epic Records hem aanvankelijk voor gek. Een muziekvideo kostte in die dagen gemiddeld vijftigduizend dollar, maar het budget voor deze zombieproductie liep op tot maar liefst een half miljoen dollar, destijds een duizelingwekkend bedrag.
Om de gigantische productiekosten terug te verdienen, werd er slim een speciale ‘making-of’ documentaire geproduceerd die op VHS-videoband werd verkocht aan uitzinnige fans. Het bleek een gouden greep die de popgeschiedenis voorgoed herschreef. De choreografie met dansende ondoden, de huiveringwekkende vertelstem van horrorlegende Vincent Price en de baanbrekende make-up effecten tilden het genre eigenhandig naar kunstniveau. Thriller bewees definitief dat een videoclip een cultureel fenomeen kon worden waar de hele wereld tegelijkertijd over sprak bij de koffieautomaat of op het schoolplein.
Madonna, Hollywood-decors en miljoenenbudgetten
Na het ongekende succes van Michael Jackson was het hek van de dam en barstte er een regelrechte prestigestrijd los tussen de grootste supersterren van de aarde. Madonna zag de beeldbuis als haar ultieme catwalk en schuwde geen enkele controverse of financiële grens om de publieke opinie te bespelen. Voor haar klassieker Express Yourself uit 1989 trok platenlabel Sire Records maar liefst vijf miljoen dollar uit, waarmee het lange tijd gold als een van de allerduurste videoclips van de jaren 80.
Onder leiding van topregisseur David Fincher werd een gigantische industriële droomstad nagebouwd die rechtstreeks was geïnspireerd op de klassieke sciencefictionfilm Metropolis. Tussen enorme stoomketels, kettingen en strak gechoreografeerde dansers zette Madonna een krachtig feministisch icoon neer dat miljoenen kijkers aan het scherm kluisterde. Het nummer werd een wereldwijde dansvloerkraker, mede doordat de clip letterlijk elk uur voorbijkwam op de muziekzenders. De investering van miljoenen dollars betaalde zich dubbel en dwars terug in monsterlijke platenverkopen en uitverkochte stadions.
Pure filmische verhalen en de charme van animatie
Niet alleen popidolen gooiden hoge ogen met peperdure producties; ook rockgroepen en singer-songwriters zochten de grenzen van het medium op. Denk bijvoorbeeld aan Dire Straits, die met Money for Nothing in 1985 een van de allereerste computergeanimeerde videoclips ter wereld afleverden. De hoekige, felgekleurde computeranimatie van de twee verhuizers lijkt met de ogen van nu aandoenlijk ouderwets, maar kostte destijds maanden aan rekenkracht op loodzware computersystemen en een flinke zak geld.
Een ander meesterwerk dat miljoenen kostte aan handwerk en engelengeduld was Take On Me van het Noorse trio A-ha. De clip combineerde levensechte filmbeelden met tienduizenden met de hand getekende potloodschetsen volgens de ingewikkelde rotoscoop-techniek. Het verhaal over een meisje dat door een stripboek heen wordt getrokken naar een getekende motorwereld, bezorgt muziekliefhebbers nog altijd kippenvel. Deze producties bewezen dat een groot budget niet alleen draaide om uiterlijk vertoon, maar ook om grensverleggende creativiteit die vandaag de dag nog net zo fris oogt als toen.
Vond je het leuk om meer te ontdekken over de duurste videoclips van de jaren 80? Houd dan zeker onze pagina Nieuws en Weetjes in de gaten voor nog veel meer opmerkelijke studio-geheimen en tijdloze hitverhalen!
Blijf luisteren naar de mooiste klassiekers! Wil je weten wanneer jouw favoriete platen voorbijkomen? Bekijk dan onze complete Programmering of ontdek meer over de programma’s van onze andere DJ’s & Shows. Praat daarnaast gezellig mee over de muziek van toen in onze Facebookgroep!
